Sprawozdanie Zarządu

z działalności PKO Banku Hipotecznego SA

za rok zakończony 31 grudnia 2023 roku

 

 Wybrane dane finansowe za okres od 1 stycznia 2023 roku do 31 grudnia 2023 roku

 

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT W MLN PLN

01.01.2023 – 31.12.2023

01.01.2022 – 31.12.2022

Zmiana r/r

(w mln PLN)

Wynik z tytułu odsetek

365,3

(320,8)

686,1

Wynik z tytułu prowizji i opłat

(3,1)

(0,2)

(2,9)

Wynik z pozycji wymiany

(4,1)

0,3

(4,4)

Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe

(7,6)

(6,1)

(1,5)

Pozostałe przychody i koszty operacyjne netto

0,2

0,2

-

Ogólne koszty administracyjne

(47,4)

(43,3)

(4,1)

Koszty z tytułu obciążeń regulacyjnych

(22,4)

(37,3)

14,9

Podatek od niektórych instytucji finansowych

(58,0)

(69,6)

11,6

Wynik z działalności operacyjnej

222,9

(476,8)

699,7

Zysk brutto

222,9

(476,8)

699,7

Podatek dochodowy

(57,1)

71,0

(128,1)

Zysk netto

165,8

(405,8)

571,6

 

 

 

 

 

SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ W MLN PLN

31.12.2023

31.12.2022

Kasa, środki w Banku Centralnym

0,3

60,7

Należności od banków

2,4

0,1

Instrumenty pochodne zabezpieczające

55,4

508,1

Papiery wartościowe

945,3

1 017,4

Kredyty i pożyczki wobec klientów

17 898,7

18 955,4

Pozostałe aktywa[1]

33,8

138,8

SUMA AKTYWÓW

18 935,9

20 680,5

Zobowiązania wobec banków

4 580,7

5 635,9

Instrumenty pochodne zabezpieczające

213,2

25,7

Zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych

10 444,6

12 063,6

Zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji

1 991,3

1 495,9

Pozostałe zobowiązania i rezerwy[2]

67,2

55,1

Kapitał własny

1 638,9

1 404,3

SUMA ZOBOWIĄZAŃ I KAPITAŁU WŁASNEGO

18 935,9

20 680,5



Spis treści

1. Wstęp

2. Zewnętrzne uwarunkowania działalności

2.1. Otoczenie makroekonomiczne

2.2. Rynek nieruchomości mieszkaniowych

2.3. Rynek kredytów mieszkaniowych

2.4. Rynek listów zastawnych

2.5. Otoczenie regulacyjno – prawne

3. Wyniki finansowe i adekwatność kapitałów

3.1. Podstawowe wskaźniki finansowe PKO Banku Hipotecznego SA

3.2. Sprawozdanie z sytuacji finansowej PKO Banku Hipotecznego SA

3.3. Rachunek zysków i strat PKO Banku Hipotecznego SA

3.4. Wymogi w zakresie funduszy własnych (Filar I)

3.5. Kapitał wewnętrzny (Filar II)

3.6. Ujawnienia (Filar III)

4. Działalność PKO Banku Hipotecznego SA

4.1. Sprzedaż mieszkaniowych kredytów hipotecznych w modelu agencyjnym

4.2. Nabywanie wierzytelności z tytułu mieszkaniowych kredytów hipotecznych

4.3. Struktura portfela mieszkaniowych kredytów hipotecznych

4.4. Listy zastawne

4.5. Działalność na rynkach finansowych

4.6. Obligacje – umowa programu emisji zawarta z PKO Bankiem Polskim SA

5. Wewnętrzne uwarunkowania działalności

5.1. Proces kredytowy i współpraca z PKO Bankiem Polskim SA

5.2. Ład wewnętrzny

5.3. System kontroli wewnętrznej

5.4. Zarządzanie ryzykiem

5.5. Wycena zabezpieczeń mieszkaniowych kredytów hipotecznych

5.6. Rejestr zabezpieczenia hipotecznych listów zastawnych

5.7. Powiernik

5.8. Limity ustawowe

6. Organizacja oraz władze PKO Banku Hipotecznego SA

6.1. Wykwalifikowana kadra

6.2. Struktura organizacyjna PKO Banku Hipotecznego SA

6.3. Kompetencje organów i komitetów PKO Banku Hipotecznego SA

6.4. Zarząd PKO Banku Hipotecznego SA

6.5. Rada Nadzorcza PKO Banku Hipotecznego SA

6.6. Polityka wynagrodzeń i zarządzania zasobami ludzkimi

6.7. Świadczenia dla kluczowego personelu kierowniczego PKO Banku Hipotecznego SA

7. Ład korporacyjny i informacje dla inwestorów

7.1. Oświadczenie o stosowaniu ładu korporacyjnego

7.2. Firma audytorska

7.3. Pozostałe Informacje

8. Oświadczenie Zarządu PKO Banku Hipotecznego SA

1.                          Wstęp

PKO Bank Hipoteczny SA („Bank”) specjalizuje się w udzielaniu mieszkaniowych kredytów hipotecznych dla klientów indywidualnych oraz nabywaniu wierzytelności z tytułu takich kredytów. Bank pozyskuje kredyty do swojego portfela w oparciu o strategiczną współpracę z PKO Bankiem Polskim SA.

PKO Bank Hipoteczny SA jest liderem polskiego rynku banków hipotecznych pod względem sumy aktywów oraz salda kredytów mieszkaniowych. Bank jest największym w Polsce emitentem listów zastawnych na rynku krajowym i zagranicznym. Jako jedyny bank w Polsce przeprowadził benchmarkowe emisje listów zastawnych denominowanych w EUR, których łączna liczba do 31 grudnia 2023 roku sięgnęła sześciu. Wartość wyemitowanych przez Bank hipotecznych listów zastawnych stanowi ponad 56% łącznej wartości pozostających w obrocie listów zastawnych, wyemitowanych przez banki hipoteczne działające w Polsce.

W 2023 roku suma aktywów Banku wyniosła ponad 18,9 mld PLN, z czego 17,9 mld PLN stanowił wysokiej jakości portfel kredytów mieszkaniowych.

Ocena wiarygodności finansowej PKO Banku Hipotecznego SA - Ratingu

Wiarygodność finansowa PKO Banku Hipotecznego SA oraz emitowanych przez Bank listów zastawnych oceniana jest przez międzynarodową agencję ratingową Moody’s Investors Service Ltd („Moody’s”).

Na 31 grudnia 2023 roku PKO Bank Hipoteczny SA posiadał następujące ratingi nadane przez agencję Moody’s:

 

Poziom ratingu

Perspektywa ratingu

Data nadania / potwierdzenia ratingu

Rating emitenta długoterminowy

A3

Stabilna

20.12.2022

 

Rating emitenta krótkoterminowy

P-2

n/d

Opinia o ryzyku kontrahenta długoterminowa

A2(cr)

n/d

Opinia o ryzyku kontrahenta krótkoterminowa

P-1(cr)

n/d

Ocena ryzyka kontrahenta długoterminowa

A2

n/d

Ocena ryzyka kontrahenta krótkoterminowa

P-1

n/d

Ratingi uwzględniają dokonaną przez Moody's ocenę wzajemnych powiązań pomiędzy Bankiem, a jego jednostką dominującą - PKO Bankiem Polskim SA oraz odzwierciedlają niewielkie prawdopodobieństwo, że jednostka dominująca nada niski priorytet wypełnianiu zobowiązań Banku w stosunku do wypełniania własnych zobowiązań w sytuacji napięć finansowych w grupie kapitałowej.

Na 31 grudnia 2023 roku listy zastawne PKO Banku Hipotecznego SA posiadały następujące ratingi nadane przez agencję Moody’s:

 

Poziom ratingu

Data potwierdzenia ratingu

Listy zastawne denominowane w PLN

Aa1

02.11.2023

Listy zastawne denominowane w EUR

Aa1

07.07.2022

 

Rating nadany listom zastawnym PKO Banku Hipotecznego SA jest najwyższym ratingiem możliwym do osiągnięcia przez polskie papiery wartościowe. Ograniczeniem poziomu ratingu polskich papierów wartościowych jest country ceiling[3] Polski dla instrumentów dłużnych, obecnie na poziomie Aa1.

Emisje listów zastawnych

W 2023 roku PKO Bank Hipoteczny SA przeprowadził 3 emisje hipotecznych listów zastawnych w PLN o łącznej wartości nominalnej wynoszącej 1,75 mld PLN z datami wykupu przypadającymi w 2026 roku. Emisje zostały przeprowadzone w ramach międzynarodowego programu emisji listów zastawnych na podstawie prospektu emisyjnego podstawowego.

Wartość wyemitowanych przez PKO Bank Hipoteczny SA hipotecznych listów zastawnych pozostających w obrocie wyniosła na 31 grudnia 2023 roku 10,4 mld PLN.

Wsparcie kredytobiorców

W związku z cyklem podwyżek stóp procentowych, PKO Bank Hipoteczny SA kontynuował w 2023 roku wsparcie kredytobiorców.

W zakresie wsparcia kredytobiorców Bank zgodnie z postanowieniami ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom umożliwił klientom:

      zawieszenie spłaty kredytu na okres do 4 miesięcy w 2023 roku,

      korzystanie ze wsparcia Funduszu Wsparcia Kredytobiorców według nowych zasad obsługi.  

Wojna w Ukrainie i jej wpływ na działalność Banku

W związku z trwającym konfliktem militarnym Bank identyfikuje ryzyko geopolityczne, które ma lub może mieć pośredni wpływ na działalność Banku jako emitenta.

Bank monitoruje sytuację związaną z konfliktem w Ukrainie i dostosowuje do niej podejmowane działania.

Strategia PKO Banku Hipotecznego SA na lata 2023-2025

W I kwartale 2023 roku Zarząd Banku przyjął, a Rada Nadzorcza zatwierdziła nową Strategię PKO Banku Hipotecznego SA na lata 2023 – 2025.

Cele strategiczne Banku określone w strategii to:

 

Wybrane projekty

Wdrożenie zmodyfikowanej oferty finansowania zielonych nieruchomości mieszkaniowych

Bank jest liderem w tworzeniu kompleksowej oferty zielonego produktu, stanowiąc centrum kompetencyjne w ramach Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego dla kredytów hipotecznych.

Prace w obszarze zielonego produktu realizowane są w ramach inicjatywy strategicznej dotyczącej zrównoważonego rozwoju w kontekście ESG, której celem jest m.in. rozwój oferty zielonych kredytów hipotecznych w Grupie Kapitałowej PKO Banku Polskiego w kontekście budowania potencjału emisyjnego zielonych listów zastawnych.

W listopadzie 2023 roku wprowadzony został wyższy upust na marży. Dla Klientów, którzy przedłożą świadectwo charakterystyki energetycznej (spełniające kryteria określone przez Bank) upust wynosi 0,1 p.p. od marży stosowanej po okresie marzy promocyjnej.

Warunki skorzystania z oferty nie uległy zmianie - nadal uprawnieni będą Klienci, którzy zawrą w okresie obowiązywania oferty, umowę kredytu mieszkaniowego Własny Kąt hipoteczny oraz dostarczą po podpisaniu umowy świadectwo charakterystyki energetycznej sporządzone dla nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie kredytu, spełniające poniższe kryteria:

        okres ważności świadectwa będzie nie krótszy niż 60 miesięcy liczonych od dnia dostarczenia dokumentu do Banku,

        wskaźnik zapotrzebowania na energię pierwotną (EP) będzie na poziomie nie wyższym niż:

  58 kWh/m2/rok - dotyczy przypadku, gdy świadectwo charakterystyki energetycznej jest wydane dla lokalu mieszkalnego, 

  63 kWh/m2/rok - dotyczy przypadku, gdy świadectwo charakterystyki energetycznej wydane jest dla domu jednorodzinnego.

Możliwość zastosowania większego dodatkowego upustu na marży, który obowiązuje do końca okresu kredytowania dotyczy umów zawartych od 28 listopada 2023 roku.

Utworzenie centrum kompetencji w obszarze ESG w PKO Banku Hipotecznym SA

Centrum kompetencyjne w obszarze ESG jest jednym z zadań w ramach realizacji celu strategicznego Banku na lata 2023 – 2025 „Podejmowanie działań w zakresie zrównoważonego rozwoju w kontekście ESG”.

Zadaniem centrum kompetencyjnego będzie zapewnienie w organizacji kompleksowej i aktualnej wiedzy z obszaru ESG, umożliwiającej realizację postawionych celów biznesowych w zgodzie z dynamicznie rozwijającym się otoczeniem regulacyjnym w zakresie zrównoważonego rozwoju.

 

Wdrożenie komunikacji zewnętrznej w zakresie edukacji klientów

PKO Bank Hipoteczny SA w pierwszej połowie 2023 roku rozpoczął działania związane z edukacją klientów poprzez publikację artykułów w serwisie Bankomania, jak również wpisów na profilu Banku na platformie LinkedIn.

Bank pisał o eko rozwiązaniach, jakie każdy może wprowadzić we własnym domu, wprowadzeniu obowiązkowych certyfikatów charakterystyki energetycznej nieruchomości, jak i tego kto powinien taki certyfikat pozyskać oraz w jaki sposób go czytać. Poruszono także kwestie proponowanych rozwiązań dla klientów, którzy mają problem z terminowym wywiązywaniem się z zaciągniętego zobowiązania.

Wypracowanie jednolitego wzorca umowy kredytu mieszkaniowego

Strategicznym celem projektu jest wypracowanie wzorca klauzul umowy kredytu hipotecznego w zakresie poprawy czytelności i ograniczenia ryzyk związanych z produktem hipotecznym. Klauzule te będą w dalszej kolejności podlegały konsultacjom z przedstawicielami Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, Rzecznika Finansowego oraz UOKiK, w kontekście zainteresowania organów nadzoru i kontroli wsparciem w usankcjonowaniu wzorca zawierającego adekwatne klauzule.

Dostosowanie Banku do wymagań CRR III

W związku z planowanym wejściem w życie od 1 stycznia 2025 roku przepisów zmieniających Rozporządzenie nr 575/2013 oraz Dyrektywę 2013/36/UE (tzw. CRR III i CRD VI), które mają na celu pełne wdrożenie do prawodawstwa Unii Europejskiej standardów międzynarodowych uzgodnionych przez Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego. Bank rozpoczął prace dostosowawcze obejmujące: analizę luki, analizę dostępnych źródeł danych, kalkulację wpływu zmian na poziom wymogów kapitałowych.

Optymalizacja i automatyzacja procesów

Strategicznym celem inicjatywy jest digitalizacja i uproszczenie realizowanych w Banku procesów. Bank uczestniczy m.in. w projekcie Grupy Kapitałowej PKO Banku Polskiego „Cyfrowa Hipoteka”, którego zadaniem jest optymalizacja i cyfryzacja procesu udzielania i obsługi kredytów hipotecznych, a także regularnie wdraża usprawnienia i automatyzację czynności w ramach innych procesów, m.in. w aspekcie platformy raportowej.

Wdrożenie indeksu WIRON

W związku z założonym w ramach reformy zastąpieniem wskaźnika WIBOR wskaźnikiem WIRON w Banku został utworzony Zespół zadaniowy ds. reformy wskaźników referencyjnych WIBOR (dalej: „Zespół”). Celem Zespołu jest przygotowanie Banku do wdrożenia nowego wskaźnika referencyjnego stopy procentowej oraz zastąpienia nim stosowanego obecnie wskaźnika referencyjnego WIBOR. Do zadań Zespołu należą w szczególności:

        dostosowanie umów z kontrahentami i klientami oraz zmiany w ofercie produktowej;

        dostosowanie metodyk i narzędzi w zakresie wyceny i zarządzania ryzykiem,

        dostosowanie metodyk i narzędzi w zakresie rachunkowości (w tym. m.in. rachunkowości zabezpieczeń i cen transferowych),

        wdrożenie zmian w systemach IT,

        oszacowanie wpływu reformy na wyniki finansowe Banku.

Przedstawiciele Zespołu aktywnie uczestniczą w spotkaniach poszczególnych strumieni NGR oraz pracach realizowanych na poziomie Grupy PKO Banku Polskiego SA. W obecnej fazie projektu prowadzonego na poziomie Grupy, trwają intensywne prace związane z dostosowaniem infrastruktury technologicznej, jak również obejmujące przygotowanie procesów wewnętrznych oraz dokumentacji.

Bank wraz z Grupą pracuje nad wdrożeniem do oferty w III kwartale 2024 roku kredytów hipotecznych opartych na wskaźniku z rodziny indeksów składanych WIRON. Jednocześnie nastąpi wycofanie z nowej oferty kredytów hipotecznych w których stosowany jest wskaźnik referencyjny WIBOR.

 



2.                           Zewnętrzne uwarunkowania działalności

Otoczenie makroekonomiczne

Rynek nieruchomości mieszkaniowych

Rynek kredytów mieszkaniowych

Rynek listów zastawnych

Otoczenie regulacyjno - prawne

 

2.1.                      Otoczenie makroekonomiczne

Poniżej prezentujemy czynniki makroekonomiczne, wpływające na krajową gospodarkę w 2023 roku.

PKB na granicy recesji i ożywienie w drugiej połowie roku

 

Krajowa gospodarka w pierwszej połowie roku znalazła się na granicy recesji, a PKB spadał w ujęciu r/r. Druga połowa roku przyniosła poprawę - dynamika PKB przyspieszyła z -0,6% r/r w II kwartale do ok. 1% r/r w IV kwartale 2023 roku. Na początku roku konsumpcja spadała, co było skutkiem obniżenia się realnej siły nabywczej dochodów spowodowanego przez kilkunastoprocentową inflację. W III kwartale spadek inflacji, w połączeniu ze stabilnym wzrostem nominalnych dochodów w otoczeniu rekordowo niskiego bezrobocia, przyczynił się do ożywienia popytu konsumpcyjnego, chociaż jego siła pod koniec IV kwartału nieco osłabła. Przez cały rok utrzymał się solidny wzrost inwestycji, które wzrosły o 8% wspierane przez wymuszoną wysokimi kosztami energii transformację energetyczną. Pozytywnie na aktywność inwestycyjną działała też finalizacja projektów finansowanych w ramach kończącej się perspektywy finansowej UE. Negatywny wpływ na aktywność gospodarczą w 2023 roku miało odwracanie się cyklu zapasów, po ich nienaturalnie silnym wzroście w 2022 roku. Pozytywny wkład do wzrostu PKB miał natomiast eksport netto. W trakcie 2023 roku nastąpiła szybka poprawa równowagi zewnętrznej polskiej gospodarki – deficyt na rachunku obrotów bieżących, wynoszący w 2022 roku 2,4% PKB, zamienił się w 2023 roku w ponad 1% PKB nadwyżki, do czego przyczynił się gwałtowny spadek cen importowanych towarów.

 

 

 

 

Rynek pracy odporny na spowolnienie

 

W 2023 roku sytuacja na rynku pracy była stabilna, pomimo trwającego spowolnienia wzrostu gospodarczego. Stopa bezrobocia rejestrowanego w grudniu 2023 roku wyniosła 5,1% i była o 0,1pp niższa niż na koniec 2022 roku. Systematycznie poprawiały się wskaźniki aktywności zawodowej – według Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności w III kwartale rekordowe 56,8% populacji w wieku 15-85 lat pracowało, a stopa aktywności zawodowej wynosiła 58,4%.

Spadek popytu na pracę był widoczny w mniejszej liczbie wolnych miejsc pracy w gospodarce (111 tys. w III kwartale) oraz spadającym zatrudnieniu w sektorze przedsiębiorstw. Nominalne płace rosły w 2023 roku w tempie dwucyfrowym, przy czym najsilniejszy wzrost odnotowano na początku roku. Wzrost płacy minimalnej o (średnio) 17,8% w 2023 roku zapewnił zauważalny impuls, który znalazł odzwierciedlenie w ponadprzeciętnym wzroście płac nominalnych obserwowanym w sektorach o relatywnie większym pokryciu płacą minimalną (np. zakwaterowanie i gastronomia, administracja). W pierwszej połowie roku płace w sektorze przedsiębiorstw rosły wolniej niż inflacja. Wzrost płac realnych powrócił jednak jesienią, a jego przyspieszenie jest motorem nadchodzącego ożywienia konsumpcji.

Szybka dezinflacja

 

W 2023 roku nastąpiła wyraźna dezinflacja – inflacja CPI obniżyła się z 18,4% r/r w lutym do 6,2% r/r w grudniu. Spadek inflacji był możliwy dzięki wygasaniu negatywnego szoku kosztowego, który po ataku Rosji na Ukrainę gwałtownie podbił ceny energii oraz żywności. Jednocześnie w mocy pozostawały rozwiązania regulacyjne, które w przeszłości ograniczyły wzrost cen żywności i energii. Od lutego do końca roku tempo wzrostu cen żywności wyhamowało z 24,0% r/r do 6,0% r/r, tempo wzrostu cen nośników energii z 31,1% r/r do 9,8% r/r, a ceny paliw, które w lutym 2023 roku rosły o 30,8% r/r, w grudniu spadały o 6,0% r/r. Jednocześnie inflacja bazowa, tj. CPI po wyłączeniu żywności i energii, spowolniła do 6,9% r/r w grudniu z 12,0% r/r w lutym 2023. Na koniec 2023 impet inflacji bazowej był o połowę niższy niż na początku roku, ale jednocześnie przestał się obniżać, sygnalizując, że inflacja bazowa może się zakotwiczyć na zbyt wysokim poziomie.

Finanse publiczne pod presją, ale pod kontrolą

 

Sytuacja krajowych finansów publicznych od połowy 2022 roku ulega systematycznemu pogorszeniu na tle innych państw UE. Z grona prymusów fiskalnych w 2021 roku, w trakcie kolejnych dwóch lat Polska przesunęła się w kierunku dolnej części unijnego rankingu pod względem salda fiskalnego, do czego przyczyniły się m.in. programy „mrożenia” cen nośników energii, reforma PIT i konieczność skokowego zwiększenia wydatków zbrojeniowych (z ok. 2% PKB przed 2022 rokiem do ok. 4% PKB w 2023 roku). Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych po III kwartale 2023 roku wyniósł 5,4% PKB. Ministerstwo Finansów oczekuje, że w całym 2023 roku wyniesie on 5,6% PKB. Dług publiczny w III kwartale wzrósł do 48,7% PKB i pozostaje niski na tle UE.

Korekta poziomu stóp procentowych

W pierwszej połowie roku Rada Polityki Pieniężnej utrzymywała stopy procentowe na niezmienionym poziomie. Dopiero na posiedzeniu we wrześniu nastąpiła nieoczekiwanie głęboka obniżka stóp procentowych NBP o 75 pkt. bazowych, po której nastąpił bardziej zachowawczy ruch o 25 pkt. bazowych w październiku. Następnie RPP przeszła w tryb wyczekiwania i nie zapowiada zmian parametrów polityki pieniężnej. Rada podkreśla wysoką niepewność związaną z polityką fiskalną oraz regulacyjną, a także w zakresie tempa ożywienia gospodarczego w Polsce. W tych warunkach Rada uznała, że bieżący poziom stóp procentowych sprzyja realizacji celu inflacyjnego w średnim okresie.

Stopy procentowe NBP (na koniec okresu):

Stopa

IV kwartał 2023 [%]

IV kwartał 2022 [%]

referencyjna

5,75

6,75

redyskontowa weksli

5,80

6,80

dyskontowa weksli

5,85

6,85

lombardowa

6,25

7,25

depozytowa

5,25

6,25

2.2.                      Rynek nieruchomości mieszkaniowych

Sytuacja na rynku nieruchomości mieszkaniowych w Polsce

Rynek nieruchomości mieszkaniowych rozpoczął 2023 rok w najsłabszej kondycji od dekady. Było to pochodną głębokiego spadku popytu spowodowanego głównie wzrostem stóp procentowych, pogorszeniem dostępności kredytów mieszkaniowych oraz spadkiem realnych dochodów gospodarstw domowych, którym towarzyszył dynamiczny wzrost kosztów budowy, stymulujący utrzymanie wzrostowego trendu cen mieszkań. Jednak w kolejnych miesiącach 2023 roku widoczne było coraz silniejsze odradzanie się siły popytu, skutkujące ożywieniem sprzedaży na rynku pierwotnym i wtórnym. Przyczynił się do tego systematyczny spadek inflacji, którego efektem była poprawa nastrojów konsumenckich, stopniowe obniżenie rynkowych stóp procentowych, łagodzenie efektu spadku realnych dochodów w pierwszej połowie roku, a w drugiej połowie roku wzrost realnych dochodów za sprawą wolniejszego tempa wzrostu cen niż wynagrodzeń. Do tego doszło zainicjowane przez KNF złagodzenie warunków udzielania kredytów mieszkaniowych przez banki i systematyczna odbudowa akcji kredytowej. Najważniejsze impulsy stymulujące wzrost popytu na nieruchomości mieszkaniowe pojawiły się w drugiej połowie roku. Była to zaskakująca skala obniżki stóp procentowych, dokonana przez Radę Polityki Pieniężnej (łącznie o 1 p.p. we wrześniu i październiku 2023), a przede wszystkim uruchomienie w lipcu 2023 programu kredytów mieszkaniowych z preferencyjnym oprocentowaniem „Bezpieczny kredyt 2%”. Popyt na kredyty w ramach programu przerósł wcześniejsze oczekiwania, według danych BIK skorzystało z niego 92,6 tys. osób na łączną kwotę 27,2 mld zł, co stanowiło 36% całorocznej wartości akcji kredytowej w segmencie kredytów mieszkaniowych, a w samym II półroczu ponad połowę (51%).

Rynek pierwotny

Dane na temat aktywności rynku deweloperskiego w sześciu największych metropoliach[4] opublikowane przez firmę JLL potwierdzają wyraźne odrodzenie popytu w 2023 roku. W całym 2023 roku sprzedano prawie 58 tysięcy mieszkań, co jest wynikiem aż o 65% wyższym niż w kryzysowym roku 2022 i tylko 11% niższym od średniorocznej sprzedaży w okresie prosperity 2016-2021. Zważywszy na trudne warunki w otoczeniu makroekonomicznym, w szczególności wciąż wysoki poziom stóp procentowych oraz wyhamowanie wzrostu gospodarczego, wynik ten był pozytywnym zaskoczeniem dla uczestników i obserwatorów rynku. Sprzedaż deweloperów w 2023 roku mogłaby być jeszcze wyższa gdyby nie bariery podażowe, które spowodowały przekierowanie części popytu na rynek wtórny. W pierwszych trzech kwartałach 2023 roku wolumeny sprzedaży były wyraźnie wyższe od wolumenów mieszkań wprowadzanych do oferty. Działo się tak za sprawą wstrzymania przez deweloperów realizacji nowych projektów w reakcji na gwałtowny spadek popytu w 2022 roku. W efekcie wielkość oferty w omawianym segmencie rynkowym obniżyła się na koniec III kwartału 2023 do 34,3 tysięcy mieszkań, co było najniższym poziomem odnotowanym od 2010 roku i oznaczało spadek o 33% w porównaniu do analogicznego kwartału roku poprzedniego. Dopiero w IV kwartale 2023 roku odnotowano sześćdziesięcioprocentowy wzrost liczby mieszkań wprowadzonych do oferty, która po raz pierwszy od 5 kwartałów była wyższa od wolumenu sprzedaży. Wielkość oferty wzrosła na koniec IV kwartału o 2 tysiące mieszkań (do 36,3 tysięcy), co wciąż jednak oznaczało spadek o 25% w skali roku. Ożywienie podaży nowych mieszkań pod koniec 2023 roku było możliwe nie tylko za sprawą wyraźnego ożywienia popytu, ale także dzięki przyspieszeniu dynamiki wzrostu cen nieruchomości mieszkaniowych, co przy równoczesnym spadku kosztu pozyskania pieniądza i ustabilizowaniu kosztów budowy, umożliwiło osiągnięcie oczekiwanego progu rentowności.

Dane opublikowane przez NBP wskazują, że ceny transakcyjne na rynku pierwotnym sześciu największych metropolii były w III kwartale 2023 roku wyższe o 6% niż rok wcześniej (w tym w Warszawie o 10%, a w pozostałych miastach o 4%), natomiast w segmencie w segmencie 10 średnich miast[5] wzrost cen transakcyjnych w tym samym okresie wyniósł 4%. Według danych RedNet Property Group Sp. z o.o. (RedNet), w segmencie sześciu największych metropolii dynamika wzrostu cen mieszkań sprzedanych w III kwartale 2023 roku wynosiła 6,5%, a średnia cena mieszkań znajdujących się w ofercie na koniec kwartału była wyższa aż o 14% niż przed rokiem. Z kolei Otodom opublikował dane za IV kwartał 2023 roku, według których średnia cena ofertowa nieruchomości mieszkalnych na rynku pierwotnym w Polsce wzrosła o 13,7% w skali roku. Niezależnie od źródła danych zauważalny jest silny wzrost dynamiki cen w drugiej połowie 2023 roku, co należy wiązać z nadwyżką popytu nad podażą, wynikającą głównie z dużej popularności programu „Bezpieczny kredyt 2%”.  

Rynek wtórny

Tendencje na rynku wtórnym w zakresie cen oraz obrotów były w dużym stopniu zbieżne z tendencjami obserwowanymi na rynku pierwotnym. Na oba rynki oddziałują te same uwarunkowania popytowe, a ponadto zakupy na rynku pierwotnym są istotnym czynnikiem kreującym podaż na rynku wtórnym (zakup nowego mieszkania bardzo często wiąże się z poprawą warunków mieszkaniowych i  sprzedażą dotychczasowego lokum).

Dane NBP dla rynku wtórnego sześciu największych metropolii pokazują tendencje podobne jak na rynku pierwotnym, to znaczy obniżenie dynamiki wzrostu cen w dwóch pierwszych kwartałach  2023 roku odpowiednio 5% r/r/ i 3% r/r i jej ponowny wzrost w III kwartale do 8% w skali roku i 5% w skali kwartału. Dane na temat cen ofertowych Otodom potwierdzają zniżkową tendencję dynamiki cen ofertowych na rynku wtórnym w pierwszych dwóch kwartałach 2023 oraz silny wzrost dynamiki w drugiej połowie roku. W IV kwartale odnotowano 15% tempo wzrostu cen w skali roku i aż 7,1% w skali kwartału (był to najwyższy wzrost kwartalny w historii danych zbieranych przez Otodom). Co istotne, w przeciwieństwie do pierwszych trzech kwartałów, w IV kwartale dynamika wzrostu cen na rynku wtórnym wyprzedziła dynamikę z rynku pierwotnego. Działo się tak głównie za sprawą przesunięcia na rynek wtórny popytu ze strony istotnej części klientów korzystających z programu „Bezpieczny kredyt 2%”, gdyż na droższym rynku pierwotnym zaczęło brakować mieszkań spełniających kryteria cenowe programu.

Podaż i popyt na rynku nieruchomości mieszkalnych

Sytuacja na rynku nieruchomości mieszkaniowych w 2022 roku, w szczególności spadek popytu oraz wzrost kosztów budowy  przełożyła się na spadek aktywności sektora budownictwa mieszkaniowego w 2023 roku.

W 2023 roku deweloperzy rozpoczęli budowę 114,5 tys. mieszkań, co było wynikiem 1% gorszym od słabego wyniku 2022 roku (w którym odnotowano 31% spadek w porównaniu do roku poprzedniego). Z drugiej jednak strony, wzrost sprzedaży mieszkań w trakcie roku sprzyjał odbudowie podaży, dlatego wynik samej drugiej połowy 2023 roku (66,5 tys. mieszkań) był o 39% lepszy od wyniku pierwszej połowy roku oraz o 52% lepszy od wyniku drugiej połowy poprzedniego roku. Widać zatem wyraźną poprawę aktywności w sektorze budownictwa mieszkaniowego przeznaczonego na sprzedaż (segment deweloperski). Gorzej wygląda sytuacja w segmencie budownictwa indywidualnego (na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych), który jeszcze nie odreagował w takim stopniu jak segment deweloperski. W całym 2023 roku odnotowano 15% spadek liczby rozpoczętych budów mieszkań, a w samej drugiej połowie spadek wynosił 5%, w porównaniu do drugiej połowy roku poprzedniego.

Publikowany przez Związek Banków Polskich (Centrum Amron) syntetyczny miernik dostępności mieszkań w Polsce - Indeks Dostępności Mieszkaniowej M3, po wyraźnym spadku w 2022 roku z poziomu 196 pkt do 138, w okresie trzech kwartałów 2023 roku obniżył się jeszcze do 131 pkt. Wpływ na to miało głównie przyspieszenie dynamiki wzrostu cen mieszkań, przy utrzymującym się wysokim poziomie stóp procentowych. Wskaźnik ten odzwierciedla zmiany w poziomie dostępności mieszkania dla przykładowej rodziny składającej się z dwóch pracujących osób i dziecka starszego, przy udziale finansowania kredytem hipotecznym.

Zakupy nieruchomości mieszkaniowych finansowane są ze środków pochodzących z kredytów hipotecznych oraz z oszczędności gospodarstw domowych. Według danych NBP szacunkowy udział zakupów gotówkowych mieszkań na rynku pierwotnym sześciu największych metropolii w III kwartale 2023 roku ukształtował się na poziomie 76%. Rosnąca sprzedaż kredytów mieszkaniowych w trakcie 2023 roku wpłynęła na stopniowy spadek wartości tego wskaźnika z poziomu 83% odnotowanego w I kwartale 2023.  

Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego nominalna wartość depozytów gospodarstw domowych w IV kwartale 2023 roku wzrosła o 11,5% w skali roku (wobec wzrostu 3,2% w roku 2022). Oznacza to, że – wobec spadku inflacji do 6,4% - realna wartość depozytów gospodarstw domowych wzrosła.

2.3.                      Rynek kredytów mieszkaniowych

Zgodnie z danymi NBP należności banków z tytułu kredytów mieszkaniowych w Polsce według stanu na 31 grudnia 2023 roku wyniosły 481,7 mld PLN i spadły o 3,5% r/r. Saldo kredytów złotowych na 31 grudnia 2023 roku wyniosło 405,6 mld PLN (84% łącznej wartości należności banków z tytułu kredytów mieszkaniowych w Polsce) i wzrosło o 2,2% r/r.

Łączne saldo kredytów mieszkaniowych w stosunku do produktu krajowego brutto wyrażonego w cenach rynkowych wyniosło na koniec II kwartału 2023 roku 15,7%. To wartość kształtująca się znacząco poniżej średniej krajów Unii Europejskiej, która według danych na koniec II kwartału 2023 roku (ostatnie dostępne dane) wynosi 36,7%. Wskazuje to na duży potencjał dalszego rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce.

2.4.                      Rynek listów zastawnych

Na dzień 31 grudnia 2023 roku w Polsce działalność prowadziło pięć banków hipotecznych:

      PKO Bank Hipoteczny SA

      mBank Hipoteczny SA

      Pekao Bank Hipoteczny SA

      ING Bank Hipoteczny SA

      Millennium Bank Hipoteczny SA

Polski rynek listów zastawnych jest stosunkowo niewielki i charakteryzuje się umiarkowaną płynnością. Na koniec grudnia 2023 roku łączna wartość wyemitowanych przez działające w Polsce banki hipotecznych listów zastawnych pozostających w obrocie wyniosła 18,5 mld PLN, co oznacza spadek o ok. 2,5 mld PLN względem stanu na 31 grudnia 2022 roku. Na 31 grudnia 2023 roku listy zastawne wyemitowane przez polskie banki stanowiły 3,85% wartości udzielonych przez banki kredytów mieszkaniowych.

PKO Bank Hipoteczny SA jest największym w Polsce emitentem hipotecznych listów zastawnych. Wartość wyemitowanych przez PKO Bank Hipoteczny SA hipotecznych listów zastawnych pozostających w obrocie wyniosła na 31 grudnia 2023 roku 10,4 mld PLN, co stanowiło ponad 56% łącznej wartości pozostających w obrocie listów zastawnych, wyemitowanych przez banki hipoteczne działające w Polsce.

2.5.                      Otoczenie regulacyjno – prawne

Na działalność PKO Banku Hipotecznego SA wpływ miały rozwiązania prawne, regulacyjne oraz nadzorcze, które weszły w życie w 2023 roku, w tym w szczególności dotyczące:

Outsourcingu

Ustawą z dnia 16 sierpnia 2023 roku o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku, dokonano szeregu zmian w przepisach prawa bankowego odnoszących się do outsourcingu bankowego, w tym zmniejszono ograniczenia dotyczące podoutsourcingu oraz zliberalizowano zasady outsourcingu pomiędzy instytucjami nadzorowanymi, ze szczególnym uwzględnieniem banków hipotecznych. 

Emisji Obligacji

Ustawą z dnia 16 sierpnia 2023 roku o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku, dokonano szeregu zmian w przepisach ustawy o obligacjach m.in. w zakresie rozszerzenia obowiązków informacyjnych emitentów obligacji czy też wprowadzenia ograniczenia kwotowego minimalnej wartości nominalnej obligacji nabywanych przez klientów detalicznych będących osobami fizycznymi.

Kredytów hipotecznych

Ustawą z dnia 26 maja 2023 roku o pomocy państwa w oszczędzaniu na cele mieszkaniowe określono zasady udzielania kredytów mieszkaniowych z prawem dopłaty do rat kredytu („Bezpieczny Kredyt 2%”).  Celem programu była pomoc w nabyciu pierwszego mieszkania dla osób do 45 roku życia. PKO Bank Hipoteczny SA nie udzielał „Bezpiecznego Kredytu 2%” ale program ten miał znaczący wpływ na rynek kredytów hipotecznych.

Ustawą z dnia 26 maja 2023 roku o aplikacji mObywatel uregulowano funkcjonowanie aplikacji mObywatel, w tym zrównano pod względem prawnym dokumenty cyfrowe obsługiwane w tej aplikacji z dokumentami w tradycyjnej formie. Na zasadach wynikających z ustawy, Banki honorują e-dowód osobisty generowany w aplikacji mObywatel jako środek bezpieczeństwa finansowego służący do identyfikacji klienta oraz weryfikacji jego tożsamości.

Ustawą z dnia 16 sierpnia 2023 roku o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku wprowadzono m.in. zmiany do ustawy prawo bankowe, na podstawie których banki mają obowiązek przekazywania klientom pouczenia o możliwości wnioskowania o informacje dotyczące przeprowadzonej przez Bank oceny zdolności kredytowej. Tą samą ustawą zmieniono także postanowienia ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom poprzez doprecyzowanie jakie terminy wynikające z umowy kredytu ulegają przedłużeniu w zw. z korzystaniem z tzw. „wakacji kredytowych.

Ryzyka Kredytowego

Uchwałą nr 242/2023 Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 19 czerwca 2023 roku znowelizowano Rekomendację S dotyczącą dobrych praktyk w zakresie zarządzania ekspozycjami kredytowymi zabezpieczonymi hipotecznie. Zmiany rekomendacji umożliwiły obniżenie bufora stopy procentowej dla kredytów ze zmienną stopą procentową przy bieżących uwarunkowaniach makroekonomicznych, a także obniżenie bufora dla kredytów z okresowo stałą stopą i okresem ustalenia tej stopy dłuższym niż 5 lat. Wpłynęło to pozytywnie na zdolność kredytową klientów Banku.

Uchwałą nr 119/2023 Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 24 marca 2023 r. znowelizowano Rekomendację J dotyczącą  zasad gromadzenia i przetwarzania przez banki danych o rynku nieruchomości. Zmiany rekomendacji zawężają zakres gromadzonych przez bank danych do reprezentatywnych „dla finansowanego przez bank rynku nieruchomości”, a nie jak dotychczas „dla całego rynku nieruchomości” oraz umożliwiają wykorzystywanie przez banki jako wartości referencyjnej wartości z bankowej oceny wartości zabezpieczenia na nieruchomości.

Spraw pracowniczych

Ustawą z dnia 1 grudnia 2022 roku o zmianie ustawy Kodeks Pracy oraz niektórych innych ustaw oraz Ustawą z dnia 9 marca 2023 roku o zmianie ustawy Kodeks Pracy oraz niektórych innych ustaw wprowadzono m.in. przepisy dotyczące pracy zdalnej oraz zaimplementowano do polskiego porządku prawnego tzw. dyrektywę work-life balance.

 

 



3.                          Wyniki finansowe i adekwatność kapitałów

 

Podstawowe wskaźniki finansowe PKO Banku Hipotecznego SA

Sprawozdanie z sytuacji finansowej PKO Banku Hipotecznego SA

Rachunek zysków i strat PKO Banku Hipotecznego SA

Wymogi w zakresie funduszy własnych (filar I)

Kapitał wewnętrzny (filar II)

Ujawnienia (filar III)

3.1.                      Podstawowe wskaźniki finansowe PKO Banku Hipotecznego SA

 

31.12.2023

31.12.2022

Suma aktywów (mln PLN)

18 935,9

20 680,5

ROA[6]

0,8

-

ROE[7]

11,2

-

Łączny współczynnik kapitałowy

20,9%

18,9%

Współczynnik dźwigni finansowej (LR)

8,5%

7,7%

Wskaźnik kosztów do dochodów (C/I)[8]

19,5%

-

3.2.                      Sprawozdanie z sytuacji finansowej PKO Banku Hipotecznego SA

mln PLN

31.12.2023

31.12.2022

Kasa, środki w Banku Centralnym

0,3

60,7

Należności od banków

2,4

0,1

Instrumenty pochodne zabezpieczające

55,4

508,1

Papiery wartościowe

945,3

1 017,4

Kredyty i pożyczki wobec klientów

17 898,7

18 955,4

Pozostałe aktywa[9]

33,8

138,8

SUMA AKTYWÓW

18 935,9

20 680,5

 

mln PLN

31.12.2023

31.12.2022

Zobowiązania wobec banków

4 580,7

5 635,9

Instrumenty pochodne zabezpieczające

213,2

25,7

Zobowiązania z tytułu wyemitowanych listów zastawnych

10 444,6

12 063,6

Zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji

1 991,3

1 495,9

Pozostałe zobowiązania i rezerwy[10]

67,2

55,1

Kapitał własny

1 638,9

1 404,3

SUMA ZOBOWIĄZAŃ I KAPITAŁU WŁASNEGO

18 935,9

20 680,5

Suma bilansowa PKO Banku Hipotecznego SA na 31 grudnia 2023 roku wyniosła 18 935,9 mln PLN. Kluczową pozycją po stronie aktywów Banku były kredyty mieszkaniowe. Ich wartość bilansowa z uwzględnieniem odpisów na oczekiwane straty kredytowe na 31 grudnia 2023 roku wyniosła 17 898,7 mln PLN, z czego 9 791,8 mln PLN stanowiły kredyty udzielone przez PKO Bank Hipoteczny SA, natomiast 8 106,9 mln PLN stanowiły kredyty nabyte od PKO Banku Polskiego SA.

Wartość bilansowa listów zastawnych na koniec grudnia 2023 roku wyniosła 10 444,6 mln PLN, co stanowi 55,2% sumy bilansowej. Oznacza to spadek o 13,4% w stosunku do końca 2022 roku, ze względu na wykup listów zastawnych zapadających w 2023 roku oraz ze względu na wpływ kursu EUR/PLN na wycenę listów zastawnych denominowanych w EUR.

Na 31 grudnia 2023 roku znaczącą pozycję w pasywach Banku stanowiły zobowiązania finansowe wobec PKO Banku Polskiego SA. Były to zobowiązania z tytułu kredytów i overdraftu w ramach dostępnego limitu, zobowiązania z tytułu objętych przez PKO Banku Polski SA listów zastawnych i obligacji oraz pozostałe zobowiązania wobec PKO Banku Polskiego SA. Ich łączna wartość wyniosła 4 835,3 mln PLN. Istotnym źródłem finansowania działalności Banku były również wyemitowane przez Bank obligacje niezabezpieczone. Ich saldo na 31 grudnia 2023 roku wyniosło 1 991,3 mln PLN, co oznacza wzrost o 33,1% w stosunku do końca 2022 roku. Materialną pozycję w strukturze finansowania zajmował także kapitał własny w kwocie 1 638,9 mln PLN (1 404,3 mln PLN na koniec 2022 roku).

 

3.3.                      Rachunek zysków i strat PKO Banku Hipotecznego SA

mln PLN

01.01.2023 – 31.12.2023

01.01.2022 – 31.12.2022

Zmiana r/r

(w mln PLN)

Wynik z tytułu odsetek

365,3

(320,8)

686,1

Wynik z tytułu prowizji i opłat

(3,1)

(0,2)

(2,9)

Wynik z pozycji wymiany

(4,1)

0,3

(4,4)

Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe

(7,6)

(6,1)

(1,5)

Pozostałe przychody i koszty operacyjne netto

0,2

0,2

-

Ogólne koszty administracyjne

(47,4)

(43,3)

(4,1)

Koszty z tytułu obciążeń regulacyjnych

(22,4)

(37,3)

14,9

Podatek od niektórych instytucji finansowych

(58,0)

(69,6)

11,6

Wynik z działalności operacyjnej

222,9

(476,8)

699,7

Zysk brutto

222,9

(476,8)

699,7

Podatek dochodowy

(57,1)

71,0

(128,1)

Zysk netto

165,8

(405,8)

571,6

 

PKO Bank Hipoteczny SA zakończył 2023 rok zyskiem netto w wysokości 165,8 mln PLN, co stanowi wzrost o 571,6 mln PLN w porównaniu z 2022 rokiem.

W analizowanym okresie Bank wypracował przychody z tytułu odsetek w wysokości 1 641,1 mln PLN z czego przychody odsetkowe od kredytów mieszkaniowych wycenianye według zamortyzowanego kosztu wyniosły 1 572,7 mln PLN . W tym czasie Bank poniósł koszty z tytułu odsetek w wysokości 1 275,8 mln PLN w tym odsetek od listów zastawnych oraz kosztów z tytułu transakcji zabezpieczających. Koszty odsetkowe z tego tytułu wyniosły łącznie 744,8 mln PLN.

Zrealizowany obrót (rozumiany jako przychód z tytułu odsetek i przychód z tytułu prowizji i opłat) pochodził w całości z działalności na terytorium Polski.

W 2023 roku Bank poniósł 47,4 mln PLN ogólnych kosztów administracyjnych. Istotną pozycję w strukturze kosztów administracyjnych stanowiły koszty rzeczowe w wysokości 26,0 mln PLN, w tym 19,3 mln PLN stanowiły koszty związane z usługami świadczonymi przez PKO  w ramach umowy outsourcingowej. Koszty z tytułu świadczeń pracowniczych wyniosły 19,8 mln PLN.

W 2023 roku koszty z tytułu obciążeń regulacyjnych wyniosły 22,4 mln PLN. Główną pozycją tych kosztów była składka na fundusz przymusowej restrukturyzacji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, której wartość wyniosła 18,5 mln PLN.

Istotny koszt w działalności Banku stanowił podatek od niektórych instytucji finansowych, którego wartość w okresie sprawozdawczym wyniosła 58,0 mln PLN.

Wysoki poziom kosztów z tytułu obciążeń regulacyjnych oraz podatkowych negatywnie wpływa na rentowność Banku.

Koszty Banku z tytułu odpisów na oczekiwane straty kredytowe w 2023 roku wyniosły 7,6 mln PLN, co przełożyło się na wskaźnik kosztów ryzyka kredytowego wynoszący 0,04%. W 2022 roku było to odpowiednio 6,1 mln PLN oraz 0,03%. Wyższe koszty z tytułu odpisów w 2023 roku wynikają głównie z wprowadzenia dodatkowej przesłanki klasyfikacji kredytów do fazy 2 dotyczącej klientów korzystających z wakacji oraz opóźniających się w spłacie co najmniej 30 dni. Pomimo tego, koszt ryzyka jest wciąż na bardzo niskim poziomie, co jest konsekwencją utrzymywania wysokiego poziomu kontroli ryzyka kredytowego, przekładającego się na bardzo dobrą jakość portfela kredytowego.

Wypłata dywidendy

W 2023 roku Bank nie wypłacał dywidendy ze względu na poniesioną stratę w 2022 roku.

Struktura finansowania Banku

Poniższa tabela przedstawia strukturę źródeł finansowania Banku:

 

31.12.2023

31.12.2022

Emisje listów zastawnych

55,2%

58,3%

Środki od podmiotu dominującego

24,2%

26,6%

Emisje obligacji

10,5%

7,2%

Kapitały własne

8,7%

6,8%

Pozostałe

1,4%

1,1%

Łącznie

100,0%

100,0%

Na 31 grudnia 2023 roku oraz na 31 grudnia 2022 roku Bank nie posiadał zobowiązań wynikających z zawartych umów, w przypadku których nie wywiązał się z płatności w przewidzianym terminie.

Wpływ ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom na osiągnięte wyniki finansowe Banku

Wpływ na wyniki finansowe Banku ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom (dalej: „Ustawa”) w zakresie tzw. ustawowych wakacji kredytowych został opisany w sprawozdaniu finansowym PKO Banku Hipotecznego SA za rok zakończony 31 grudnia 2023 roku w Nocie 26 „Kredyty i pożyczki wobec klientów”.

Ustawa o wsparciu wprowadziła również zmiany w zakresie działania Funduszu Wsparcia Kredytobiorców, który oferuje wsparcie kredytobiorcom maksymalnie do 2 000 PLN miesięcznie, wypłacane maksymalnie przez 36 miesięcy. Spłata wsparcia następuje po dwóch latach w równych i nieoprocentowanych 144 ratach. Część wsparcia może zostać umorzona tym klientom, którzy terminowo spłacą 100 pierwszych rat. Klient może skorzystać ze wsparcia, gdy spełniony jest jeden z poniższych warunków:

        co najmniej jeden z kredytobiorców ma status bezrobotnego;

        miesięczne koszty obsługi kredytu mieszkaniowego przekraczają 50 procent miesięcznych dochodów;

        miesięczny dochód po odjęciu kosztów kredytu nie przekracza 1 552 PLN/osobę w gospodarstwie jednoosobowym oraz 1 200 PLN/osobę w gospodarstwach wieloosobowych (od stycznia 2022 roku).

W 2023 roku Bank nie odprowadził składki na rzecz Funduszu Wsparcia Kredytobiorców.

Ustawa o wsparciu zakłada również zastąpienie wskaźnika WIBOR innym wskaźnikiem, co zostało opisane w Nocie 58 „Reforma wskaźników referencyjnych IBOR” sprawozdania finansowego PKO Banku Hipotecznego SA za rok zakończony 31 grudnia 2023 roku.

3.4.                      Wymogi w zakresie funduszy własnych (Filar I)

Informacje ogólne

Zgodnie z Rozporządzeniem CRR Bank wylicza wymogi w zakresie funduszy własnych dla następujących rodzajów ryzyka:

      z tytułu ryzyka kredytowego – metodą standardową,

      z tytułu ryzyka związanego z korektą wyceny kredytowej (CVA) – metodą standardową,

      z tytułu ryzyka rozliczenia i dostawy – metodą standardową,

      z tytułu ryzyka operacyjnego – metodą wskaźnika bazowego (BIA),

      z tytułu ryzyka rynkowego (tylko ryzyko walutowe) – metodami podstawowymi.

Na 31 grudnia 2023 roku wymogi w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka związanego z korektą wyceny kredytowej, rozliczenia i dostawy oraz ryzyka rynkowego były zerowe, zatem na łączny wymóg w zakresie funduszy własnych składały się wymogi z tytułu ryzyka kredytowego oraz operacyjnego.

 

 

Wymogi w zakresie funduszy własnych

31.12.2023

31.12.2022

Ryzyko kredytowe (mln PLN)

570,1

614,5

Ryzyko operacyjne (mln PLN)

47,3

47,0

Łączny wymóg w zakresie funduszy własnych (mln PLN)

617,5

661,5

Współczynnik kapitału podstawowego Tier 1 (CET1)

20,9%

18,9%

Współczynnik kapitału Tier 1 (T1)

20,9%

18,9%

Łączny współczynnik kapitałowy (TCR)

20,9%

18,9%

Poniższe tabele prezentują wartości ekspozycji, aktywa ważone ryzykiem (RWA – ang. Risk Weighted Assets) oraz wymogi w zakresie funduszy własnych, w podziale na poszczególne klasy ekspozycji:

31.12.2023

 mln PLN

Ekspozycja brutto

Wartość ekspozycji[11]

Aktywa ważone ryzykiem (RWA)

Wymóg w zakresie funduszy własnych

Ekspozycje detaliczne[12]

 2 014,5

1 200,0

 1 466,1

 117,3

Ekspozycje zabezpieczone hipotekami na nieruchomościach

 15 996,8

15 953,7

 5 583,7

 446,7

Ekspozycje wobec rządów centralnych lub banków centralnych

945,3

 945,3

 -

 -

Ekspozycje wobec instytucji

 203,2

 203,2

 -  

 -  

Ekspozycje, których dotyczy niewykonanie zobowiązania

 72,1

 41,8

 44,0

 3,5

Inne ekspozycje

 33,9

33,9

32,9

2,6

Razem

 19 265,7

 19 177,8

 7 126,7

570,1

 

31.12.2022

mln PLN

Ekspozycja brutto

Wartość ekspozycji[13]

Aktywa ważone ryzykiem (RWA)

Wymóg w zakresie funduszy własnych

Ekspozycje detaliczne[14]

 1 864,8

 1 834,1

 1 375,6

 110,1

Ekspozycje zabezpieczone hipotekami na nieruchomościach

 17 152,4

 17 108,7

 5 988,0

 479,0

Ekspozycje wobec rządów centralnych lub banków centralnych

 1 170,8

 1 170,7

 232,2

 18,6

Ekspozycje wobec instytucji

 1 417,9

 1 417,9

 -  

 -  

Ekspozycje, których dotyczy niewykonanie zobowiązania

 61,7

 38,1

 39,3

 3,1

Inne ekspozycje

 45,9

 46,0

 45,9

 3,7

Razem

 21 713,5

 21 615,5

 7 681,0

 614,5

 

Korekty z tytułu ryzyka kredytowego

W zakresie korekty z tytułu szczególnego ryzyka kredytowego, Bank wykorzystuje odpis z tytułu utraty wartości aktywów, który został uwzględniony w kapitale Tier I Banku, zgodnie z Rozporządzeniem CRR oraz przepisami wykonawczymi do Rozporządzenia.

Stosowane przez Bank podejście do identyfikacji ekspozycji zagrożonych utratą wartości oraz metody szacowania odpisów na oczekiwane straty kredytowe i rezerw na udzielone zobowiązania finansowe opisane zostały w Nocie 45.2 „Odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych” sprawozdania finansowego PKO Banku Hipotecznego SA za rok zakończony 31 grudnia 2023 roku.

Stosowanie technik ograniczenia ryzyka kredytowego

Bank wykorzystuje zabezpieczenie hipoteczne dla celów klasyfikacji ekspozycji do klas ekspozycji zabezpieczonych hipotekami na nieruchomości i stosowania preferencyjnej wagi ryzyka. Szczegółowe informacje dotyczące głównych rodzajów zabezpieczeń przyjętych przez Bank oraz sposobu ustalania bankowo – hipotecznej wartości nieruchomości opisane zostały w Nocie 47 „Zarządzanie ryzykiem rezydualnym” sprawozdania finansowego PKO Banku Hipotecznego SA za rok zakończony 31 grudnia 2023 roku.

3.5.                      Kapitał wewnętrzny (Filar II)

Kapitał wewnętrzny to szacowana kwota kapitału niezbędna do pokrycia istotnych ryzyk zidentyfikowanych w działalności Banku oraz wpływu zmian otoczenia gospodarczego, uwzględniająca przewidywany poziom ryzyka.

PKO Bank Hipoteczny SA cyklicznie monitoruje istotność poszczególnych rodzajów ryzyka odnoszących się do działalności Banku.

Bank dokonuje odrębnego szacowania kapitału wewnętrznego na następujące rodzaje ryzyka uznane za istotne:

      ryzyko kredytowe,

      ryzyko płynności,

      ryzyko operacyjne,

      ryzyko stopy procentowej,

      ryzyko biznesowe,

      ryzyko modeli.

Kapitał wewnętrzny na pokrycie poszczególnych rodzajów ryzyka jest ustalany zgodnie z metodami określonymi w przepisach wewnętrznych Banku. Łączny kapitał wewnętrzny stanowi sumę wysokości kapitału wewnętrznego niezbędnego do pokrycia istotnych dla Banku rodzajów ryzyka.

Struktura kapitału wewnętrznego

31.12.2023

31.12.2022

Na pokrycie ryzyka kredytowego

69,8%

76,0%

Na pokrycie ryzyka płynności

5,8%

2,7%

Na pokrycie ryzyka operacyjnego

3,7%

5,8%

Na pokrycie ryzyka stopy procentowej

8,3%

5,1%

Na pokrycie ryzyka biznesowego

12,2%

10,1%

Na pokrycie ryzyka modeli

0,2%

0,2%

Razem

100,0%

100,0%

Na 31 grudnia 2023 roku relacja funduszy własnych do kapitału wewnętrznego Banku utrzymywała się zarówno powyżej limitu ustawowego jak i wewnętrznego.

W celu oszacowania kwoty funduszy własnych niezbędnej do prowadzenia bezpiecznej działalności w warunkach dekoniunktury, Bank regularnie przeprowadza testy warunków skrajnych.

 

3.6.                      Ujawnienia (Filar III)

Uwzględniając skalę oraz specyfikę działalności, Bank publikuje w sprawozdaniu finansowym oraz sprawozdaniu Zarządu z działalności Banku w szczególności informacje w zakresie[15]:

      celów i strategii w zakresie zarządzania ryzykiem,

      funduszy własnych dla potrzeb adekwatności kapitałowej,

      buforów kapitałowych,

      dźwigni finansowej,

      wymogów kapitałowych,

      korekt z tytułu ryzyka kredytowego,

      stosowanych technik ograniczania ryzyka kredytowego,

      polityki wynagradzania Banku, zgodnie z Rekomendacją Z,

      głównych postanowień Zasad zarządzania konfliktami interesów zgodnie z Rekomendacją Z,

      wymogów, o których mowa w art. 111a ustawy Prawo bankowe oraz w Rekomendacji H,

      ryzyka operacyjnego, zgodnie z Rekomendacją M,

      ryzyka kredytowego oraz informacji w zakresie utraty wartości aktywów finansowych zgodnie z Rekomendacją R oraz z MSSF 9,

      systemu zarządzania ryzykiem płynności oraz pozycji płynności, zgodnie z Rekomendacją P,

      wpływu stosowania rozwiązań przejściowych związanych z wdrożeniem Międzynarodowego Standardu Sprawozdawczości Finansowej 9 (MSSF 9) na adekwatność kapitałową.

Bank, działając w Grupie Kapitałowej PKO Banku Polskiego, dostarcza również informacje podmiotowi dominującemu w celu ujęcia ich w danych skonsolidowanych.

Szczegółowe informacje o zakresie ujawnianych informacji, sposobie ich weryfikacji oraz publikacji zawiera dokument Polityka informacyjna PKO Banku Hipotecznego SA w zakresie adekwatności kapitałowej oraz innych informacji podlegających ogłaszaniu, udostępniony na stronie internetowej Banku (www.pkobh.pl).

 



4.                          Działalność PKO Banku Hipotecznego SA

Sprzedaż mieszkaniowych kredytów hipotecznych w modelu agencyjnym

Nabywanie wierzytelności z tytułu mieszkaniowych kredytów hipotecznych

Struktura portfela mieszkaniowych kredytów hipotecznych

Listy zastawne

Działalność na rynkach finansowych

Obligacje - umowa programu emisji zawarta z PKO Bankiem Polskim SA

4.1.                      Sprzedaż mieszkaniowych kredytów hipotecznych w modelu agencyjnym

PKO Bank Hipoteczny SA od 1 kwietnia 2015 roku udziela kredytów mieszkaniowych w polskich złotych przeznaczonych na cele mieszkaniowe. Sprzedaż kredytów prowadzona jest w oparciu o model agencyjny, poprzez największą w Polsce sieć oddziałów, agentów i pośredników PKO Banku Polskiego SA. Jako zabezpieczenie kredytów Bank przyjmuje lokale mieszkalne oraz domy jednorodzinne.

Od 2023 roku zgodnie ze strategią na lata 2023-2025 sprzedaż kredytów hipotecznych w modelu agencyjnym była systematycznie zwiększana. W 2023 roku Bank udzielił kredytów hipotecznych o wartości 785 mln PLN co stanowi wzrost o 233% w stosunku do 2022 roku.

Zgodnie z zapisami Rekomendacji S Komisji Nadzoru Finansowego, Bank udziela kredytów, których relacja wysokości kredytu do wartości rynkowej nieruchomości nie przekracza 80%. W przypadku zastosowania ubezpieczenia kredytowanego wymaganego wkładu finansowego Bank dopuszcza udzielenie kredytu, dla którego wartość tego wskaźnika nie przekracza 90%. Ponadto, Bank zgodnie z Ustawą o listach zastawnych i bankach hipotecznych udziela wyłącznie kredytów, dla których relacja wartości kredytu do bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości nie przekracza 100%.

Poniższa tabela zawiera główne kryteria stosowane przez PKO Bank Hipoteczny SA w procesie udzielania kredytów zabezpieczonych hipoteką.

Kryteria

Model agencyjny

Wysokość udzielonego kredytu / wartość rynkowa nieruchomości

Max 80%[16]

Wysokość udzielanego kredytu / bankowo-hipoteczna wartość nieruchomości

Max 100%

Tytuł prawny do nieruchomości

Własność

Zabezpieczenie kredytu

Hipoteka wpisana na 1. miejscu

w dziale IV Księgi Wieczystej

Waluta

PLN

Przeznaczenie

Cele mieszkaniowe

 

4.2.                      Nabywanie wierzytelności z tytułu mieszkaniowych kredytów hipotecznych

Elementem prowadzenia działalności biznesowej PKO Banku Hipotecznego SA jest nabywanie od PKO Banku Polskiego SA wierzytelności z tytułu kredytów mieszkaniowych zabezpieczonych hipotecznie na podstawie umowy ramowej zawartej w 2015 roku.

W 2023 roku PKO Bank Hipoteczny SA nabył od PKO Banku Polskiego SA portfel wierzytelności z tytułu kredytów mieszkaniowych zabezpieczonych hipotecznie o łącznej wartości 325,2 mln PLN.

Poniższa tabela zawiera główne kryteria stosowane przez PKO Bank Hipoteczny SA w procesie nabywania kredytów zabezpieczonych hipotecznie.

Kryteria

Model poolingowy

Wysokość udzielanego kredytu / bankowo-hipoteczna wartość nieruchomości

Max 100%

Tytuł prawny do nieruchomości

Własność

Zabezpieczenie kredytu

Hipoteka wpisana na 1. miejscu

w dziale IV Księgi Wieczystej

Waluta

PLN

Opóźnienia w spłacie lub przesłanki utraty wartości

Brak

Przeznaczenie

Cele mieszkaniowe

4.3.                      Struktura portfela mieszkaniowych kredytów hipotecznych

Struktura portfela według LtV

Struktura portfela kredytów mieszkaniowych znajdujących się w bilansie PKO Banku Hipotecznego SA według wartości wskaźnika LtV opartego o wycenę rynkową[17] oraz LtV opartego o BHWN została przedstawiona w poniższych tabelach.

Kredyty brutto wobec klientów według LtV opartego o wycenę rynkową

31.12.2023

31.12.2022

poniżej 50%

87,9%

82,6%

51% - 60%

7,9%

13,8%

61% - 70%

2,0%

2,9%

71% - 80%

1,7%

0,6%

81% - 90%

0,5%

0,1%

powyżej 90%

0,0%

0,0%

Razem brutto

100,0%

100%

Średni poziom LtV opartego o wycenę rynkową

35,0%

37,4%

 

Kredyty brutto wobec klientów według LtV opartego o BHWN

31.12.2023

31.12.2022

poniżej 50%

23,9%

21,8%

51% - 60%

13,4%

12,7%

61% - 70%